Een groen schoolplein is volgens de Brederoschool aan het Ina Boudierplantsoen veel meer dan alleen een plek om te spelen; het is een essentieel buitenlokaal. We spreken directeur Kirsten van den Steen over de kracht van natuur in het onderwijs, de Nationale Tuinvogeltelling en de noodzaak voor financiële ruimte.
Kirsten, we spreken jou in het weekend van de Nationale Tuinvogeltelling. Dan kunnen we uiteraard niet om die vraag heen: wordt er op school ook geteld?
“Haha, die vraag begrijp ik volledig. Ik denk dat er individueel dit weekend door kinderen volop geteld wordt. Als school hadden we de afgelopen dagen geen gemeenschappelijke telling. Onze buitenmedewerker heeft eind vorig jaar te kennen gegeven te gaan stoppen. Op dit moment zitten we volop in het proces om een nieuwe collega te zoeken. Dat heeft als resultaat dat het groen bij ons niet stilstaat, maar dat het op dit moment op een iets lager pitje staat.”
Dus in plaats van tellen op school wordt er nu geteld van achter ramen in huiskamers?
“Dat klopt. Sterker nog: ik kijk nu naar mijn eigen kinderen die zich met een tablet geïnstalleerd hebben voor het raam, bij de verwarming, en zojuist de telling begonnen zijn. Ze hebben al een aantal mussen geteld. En ook staat er een streepje bij de merel. Dat er een aantal streepjes staan bij de mussen, dat maakt mij blij. Het aantal mussen in ons land is sinds de jaren zeventig gehalveerd. Dus het gaat niet goed met deze vogel. Aan de andere kant moet ik ook zeggen dat wij er hier thuis alles aan doen om het de mussen naar de zin te maken: zo hebben we hier bijvoorbeeld een aantal mussenhotels.”
Het groene schoolplein: wat is dat precies volgens jullie visie?
“Een groen of gezond schoolplein is een uitdagende buitenruimte voor kinderen met veel natuurlijke elementen zoals planten, bomen, zand en water. Het bevordert de biodiversiteit, verkoeling en wateropvang, terwijl het spel, leren en rust bij kinderen stimuleert. Bij ons op school beschouwen we het schoolplein als het buitenlokaal. Het is dusdanig belangrijk dat we het hebben opgenomen in ons curriculum, waarmee het net zo belangrijk is als rekenen en taal.”
Hoe kijken de kinderen hier zelf tegenaan? Is dat ‘buitenleven’ voor hen inmiddels vanzelfsprekend?
“We doen dit nu acht jaar. Tegenwoordig is het normaal dat kinderen gedurende de week veel buiten zijn. Buiten zijn is goed voor je. In die zin kijken we toch wel met een schuin oog naar Scandinavië. In Zweden en Noorwegen wordt dit ‘friluftsliv’ genoemd. Letterlijk vertaald: buitenleven of vrijluchtleven. Het is een levensfilosofie die draait om tijd door te brengen in de natuur om fysiek en mentaal tot rust te komen. Het gaat niet om prestaties, maar om verbinding met de omgeving. Uit onderzoek blijkt ook dat kinderen die dagelijks buitenspelen gezonder zijn en dat ze zich beter ontwikkelen. Nu moet ik wel zeggen dat we het niet één op één overnemen: we richten het naar onze eigen maatstaven in.”
Jullie zijn sinds kort ook bezig met het realiseren van een plukbos. Hoe staat het daar mee?
“Nou, plukbosje. En we hebben een moestuin. Afgelopen zomer leverde het plukbosje perziken, appels en peren op. En dat is ook wel ons doel en ambitie voor de komende periode. Het eerste op het lijstje is het aanstellen van een nieuwe buitenmedewerker. Maar wat je ziet is dat de leraren en de kinderen ook begaan zijn met de groene omgeving. In de kleuterklassen is de afgelopen periode gewerkt aan het maken van zaadbollen. Zodat de vogels in deze koudere periode voldoende voedsel hebben.”
Betekent dit dat de voorbereidingen op het voorjaar al in volle gang zijn?
“Zeer zeker. Ook het snoeien van de appelbomen hoort er bijvoorbeeld bij. Het is belangrijk om dit te doen voor het voorjaar begint. En dat is ook zo mooi: dat het principe door de leraren maar ook door de kinderen omarmd wordt. Het duurzaam en oog hebben voor het groen zit in het normale doen en laten. Wat we het aanstaande seizoen willen realiseren? We willen graag aan de slag met pruimen, hazelnoten, rode bessen, aalbessen maar ook met hibiscus. En onze hoop is dat de nieuwe buitenmedewerker ons weer op nieuwe ideeën brengt.”
In de gemeenteraad werd afgelopen week gesproken over groene schoolpleinen om hittestress tegen te gaan. Wat is jouw advies aan andere scholen?
“Ik denk dat als je als school van plan bent om een groen schoolplein te realiseren, dat je klein begint. Begin in eerste instantie met het weghalen van één tegel om er een minituin te realiseren. Het risico is dat je het in het begin te groot maakt, waardoor je struikelt en het uitmondt in een teleurstelling. Ik moet bijvoorbeeld denken aan de Chinese kers. Dit is een plantje dat ontzettend woekert, maar tegelijkertijd wel heel goed is voor de biodiversiteit, voor de rupsjes en de beestjes. Begin klein. Dat is echt mijn advies.”
Zouden scholen meer hulp kunnen gebruiken van de gemeente, bijvoorbeeld financieel?
“Ik denk dat hulp altijd fijn is. Zeker als je je realiseert dat de financiële middelen erg beperkt zijn. Onderwijs is meer dan rekenen en taal. Het is heel goed als kinderen mee kunnen krijgen hoe belangrijk natuur en duurzaamheid is, en dat ze meekrijgen hoe bepaalde dieren leven en hoe bepaalde planten groeien. De combinatie met natuur levert mooi en goed onderwijs op. Maar meer geld zou waardevol en prettig zijn.”
Tot slot: hoe gaat het ondertussen met de tuinvogeltelling bij jou thuis?
“Zojuist is er ook een vink gezien. Want dat is ook waardevol: dat kinderen leren vogels te herkennen. Ze kunnen benoemen schept een band en maakt de natuur waardevol. De komende twintig minuten wordt er nog even doorgeteld en daarna worden de resultaten via de app doorgegeven.”
