De raad dringt aan op een onderzoek naar het behoud van de Biotoop in de huidige vorm en het versterken van de Hortus. Wethouder Rik van Niejenhuis (PvdA) van Wonen sluit niet uit dat wanneer er voor deze route gekozen gaat worden er aan de kant van de bewoners, op het gebied van ecologie en aan de kant van de gemeente dan lastige keuzes gemaakt zullen moeten worden.
Woensdag werd er door de raad gesproken over de toekomst van de Hortus in Haren en het Biologisch Centrum. Drie weken geleden vond er al een inspraaksessie plaats waarbij een groot aantal betrokkenen een lans braken voor het gebied. “Nu ik vanavond ook de raad gehoord heb, maakt mij dit duidelijk dat we beter met elkaar moeten communiceren”, zegt Van Niejenhuis aan het einde van de vergadering. “Dat we bij het opstellen van de stukken ook die dingen schrijven die wij als vanzelfsprekend ervaren. Voor u zit niet een wethouder die de kwaliteit van de Hortus en de Biotoop niet erkent. Hier zit ook niet een wethouder die wil slopen of het gebied om wil ploegen. De gemeente heeft het terrein ook niet voor niets gekocht. Ons vertrekpunt is geweest om zoveel mogelijk gebouwen en functies te behouden waarbij er een wens ligt om het gebied beter te laten ontsluiten. Daarbij ligt er wel een grote uitdaging om tot een financieel haalbaar plan te komen.”
Volgens de wethouder is zo’n plan wel noodzakelijk: “Je gaat niet jaarlijks tonnen uitgeven aan iets waar geen plan voor is. Juist dat is een grote bedreiging voor de toekomst van de Hortus en de Biotoop.” Uit de gemeentelijke stukken blijkt dat die financiële uitdaging fors is: het geraamde tekort voor de herontwikkeling van het Biologisch Centrum en het Zoölogisch Lab loopt in de tientallen miljoenen euro’s.
Vier perspectieven voor de toekomst
Voor de toekomst liggen er drie perspectieven op tafel die naast elkaar kunnen bestaan. Bij het perspectief ‘Groene parel’ wordt er dichtbij het huidig gebruik gebleven waarin de Hortus en de Biotoop als creatieve broedplaats dienen in een rustige omgeving. Het perspectief ‘Trekpleister’ maakt het gebied één van de culturele, recreatieve trekkers, waarbij de Hortus moet groeien naar circa 75.000 bezoekers per jaar. En bij ‘Woonlandschap’ komt er op de locatie van het Biologisch Centrum, aan de noordrand en in de tuinen van het Zoölogisch Lab ruimte voor wonen in het groen. En er is nog een vierde plan: ontwikkeld door beheerder CareX in samenspraak met verschillende betrokkenen om de huidige constructie te continueren, waarbij CareX en de bewoners een volwaardige plek krijgen aan de tekentafel.
“Ik groeide op in een kraakpand”
“Toen ik met mijn fractie onlangs een bezoek bracht aan de Biotoop werd ik teruggeworpen in de tijd”, vertelt Jalt de Haan van het CDA. “Lang geleden, in de jaren negentig, ben ik in Amsterdam geboren in zo’n woongroep. In een tijd dat kraken normaal was, groeide ik op in een kraakpand. Wat ik daar zag, en wat ik nu ook weer in de Biotoop zag, is dat waar het CDA voor staat: het omzien naar elkaar, samenwerken, van onderen op. Op deze plekken zie je de gemeenschapszin in de praktijk. In het huidige wensbeeld van de gemeente ontbreekt die bestaande gemeenschapszin. De broedplaats, elkaar kunnen ontmoeten, het gebeurt allemaal al in de Biotoop. Het initiatief van CareX vindt mijn fractie aantrekkelijk, ook omdat het goed is voor de gemeentelijke financiën. Waarom moeten we tientallen miljoenen uitgeven aan iets wat al organisch ontstaan is?”
Tim van de Vendel van GroenLinks reageert: “Stel dat het behoud van de Biotoop een bepaald bedrag kost van een half miljoen per jaar. Heeft u dit er voor over?” De Haan: “Dat denk ik wel. Daar moeten we dan naar kijken.”
De ziel van de Biotoop
Bart Hekkema van Partij voor de Dieren sluit zich aan bij het CDA. “Ik heb hier een boekje voor me liggen dat geschreven is door Sabine van den Berg. ‘Berichten uit de Biotoop’ heet het. Er staan 62 verhalen en tekeningen in die een inkijkje geven bij één van de grootste broedplaatsen van ons land. Het geeft aan hoe fijn deze plek is. Dat gedeelte ontbreekt in het wensbeeld: de mooie dingen die er gebeuren. Ik heb daar mijn huidige partner leren kennen, het heeft mij dus veel gebracht. Mijn fractie pleit dan ook voor behoud van de creativiteit, de kunst van de woonvorm die het nu is.” Hekkema wil daarnaast een lans breken voor de zelfoogsttuin en de open kas: “Prachtige plekken waar op een duurzame manier voedsel wordt verbouwd.”
Hekkema begrijpt hoe het huidige wensbeeld tot stand is gekomen: “Maar het is heel belangrijk om alle betrokkenen een stem te geven.” Andrea Poelstra van D66 vraagt of hij heil ziet in een onafhankelijk procesbegeleider. Hekkema denkt van wel, maar de wethouder is sceptisch. Van Niejenhuis: “De gemeente zou dit zelf moeten kunnen. Van de overheid moet je kunnen verwachten dat zij een betekenisvolle dialoog kan voeren met de inwoners.” Poelstra denkt daar anders over: “Mijn fractie denkt dat dit wel nodig gaat zijn.” Volgende week dient D66 hier een motie over in.
Ook de PvdA breekt een lans voor de Biotoop. Roosmarijn Gierkink: “Het zijn unieke gebouwen met een ecosysteem bestaande uit bijzondere planten en mensen. De waarde is niet altijd in euro’s uit te drukken. We hebben het gebied gered van vastgoedontwikkelaars en we willen de waarde versterken. Via een motie wil mijn partij het college oproepen om de plannen van CareX en de Biotoopvereniging verder uit te werken.”
Angst voor een reguliere woonwijk
Ook de Stadspartij 100% voor Groningen komt met een duidelijke oproep. Marcel den Os: “Er zal de komende tijd nog veel overleg nodig zijn. Het lijkt ons daarom goed dat de tijdelijke status verlengd gaat worden waarbij er een optie is voor doorontwikkeling. Mijn partij vindt het belangrijk dat de broedplaatsen laagdrempelig blijven. Studenten die afstuderen aan het conservatorium of bij Academie Minerva, zijn op zoek naar betaalbare plekken. Mijn fractie vreest dat met de plannen die het college heeft deze ontwikkeling verloren gaat.”
Laurent Dwarshuis (ChristenUnie) vraagt aan Den Os of er dan wel naar kostendragers gekeken moet worden. Den Os: “Ja, mee eens. Maar laten we hopen dat er geen reguliere woonwijk van gemaakt wordt. Dat het over twintig jaar nog steeds een plek is waar mooie herinneringen gemaakt gaan worden.”
De verborgen parel
Tijdens de vergadering gaat het ook over de Hortus. D66 roemt de Chinese tuin, die uniek is in Europa. In het wensbeeld van de gemeente wordt geopperd deze tuin een afzonderlijke programmering en entree te geven. Rik Heiner (VVD): “Het is een verborgen parel die het verdient om goed op de kaart gezet te worden.” De VVD is echter fel tegen de aanleg van een fietspad langs de ecologisch waardevolle Laarmantuin: “Zo’n pad is een groot gevaar voor de waarde van de tuin. Dat moet je niet doen.”
Tim van de Vendel (GroenLinks) reageert verbaasd: “Stelt de VVD nu ecologie boven mobiliteit?” Heiner: “In dit geval wel. Mijn partij vindt dat je erfgoed altijd goed moet beschermen.” Over de Biotoop is Heiner kritisch: “Wij vinden dat je af moet van een situatie waarbij er permanent in gebouwen van de gemeente gewoond wordt. Is het daarom niet beter dat de bewoners een deel van het gebouw kopen?” Hekkema (PvdD) is tegen: “Juist de tijdelijkheid zorgt dat het betaalbaar is.” Van Niejenhuis merkt op dat hij geen problemen heeft met collectief eigendom: “Maar kostendekkend is wel het uitgangspunt.”
Conclusie en moties
Tim van de Vendel (GroenLinks): “Wat een bijzondere vergadering. Ik leer dat een CDA-raadslid uit een krakersnest komt en dat de VVD ecologie boven mobiliteit verkiest. Wij willen de perspectieven van CareX betrekken bij de planvorming en denken qua eigendomsstructuur aan het model van het Oude RKZ.”
Duidelijk is dat de raad neigt naar het perspectief ‘Groene parel’ en het plan van CareX. Wethouder Van Niejenhuis: “Ik sluit dan niet uit dat we moeilijke beslissingen moeten gaan nemen aan de kant van de bewoners, op ecologisch gebied en aan de kant van de gemeente. We zullen tot een haalbaar plan moeten komen.”
Volgende week worden de moties behandeld: de PvdA over het CareX-plan, de Partij voor de Dieren om de ecologische kwaliteit van het gebied in kaart te brengen en de Partij voor het Noorden over een plek voor educatie en kunst.
