Verschillende oppositiepartijen maken zich zorgen over de haalbaarheid van een nieuwe popzaal bij het Hoofdstation. Aanleiding voor de zorgen is een voortgangsbrief van het college waarin staat dat er, naast de basisvariant, waarbij het kwalitatief kader leidend is, ook onderzoek wordt gedaan naar een nulvariant, waarbij het financieel kader leidend is.
Het is aan het einde van de vergadering als Rob de Waard van Stadspartij 100% voor Groningen aan de wethouder vraagt: “Als het allemaal niet mocht lukken, dan komt het college terug naar de raad. Betekent dit dat er dan gekeken gaat worden naar alternatieve locaties voor de popzaal? En kijkend naar de brief: gelooft het college eigenlijk zelf wel onverkort in de haalbaarheid van dit project?” Wethouder Rik van Niejenhuis (PvdA) van Wonen: “We nemen een verstandige keuze door alles goed te onderzoeken. Als college maken wij niet de keuze waarbij we tegen de raad zeggen: ga maar rustig slapen. Het kan zijn dat er te zijner tijd een andere keuze gemaakt moet worden omdat het op financiële of risicotechnische aspecten niet haalbaar blijkt te zijn. Daarbij sluiten we ook niets uit, ook geen locaties.”
Historie en koerswijziging
In de gemeente wordt al vele jaren gesproken over het realiseren van een nieuw muziekcentrum. De huidige Oosterpoort is aan vervanging toe. Lang was het plan, waar ook veel onderzoek naar is gedaan, om een nieuw, integraal muziekcentrum te realiseren aan de zuidzijde van het Hoofdstation. In september besliste de raad echter, vanwege de risico’s en de kosten, om de huidige Oosterpoort te renoveren en om bij het Hoofdstation een popzaal te realiseren waar concerten kunnen worden gegeven. Woensdag werd de raad bijgepraat over de voortgang. Uit de brief blijkt dat er een voorstel wordt gedaan om twee ‘rompvarianten’ te gaan onderzoeken. “Uit dit onderzoek kunnen we conclusies trekken over de haalbaarheid en of een oplossingsrichting gevonden kan worden waarin een inhoudelijk, stedenbouwkundig en financieel optimum wordt bereikt. We komen hierover met een advies naar uw raad”, zo schrijft het college.
Zorgen bij de oppositie
Met name de oppositiepartijen maken zich zorgen. De coalitiepartijen zijn daarentegen van mening dat het college op basis van de brief aan de slag kan. Peter Rebergen van de ChristenUnie: “Naar aanleiding van het raadsbesluit in september is het college aan de slag gegaan. Wij willen het college graag verder aan het werk laten gaan, waarbij we als fractie heel blij zijn met de open en eerlijke brief die er ligt. De nulvariant wordt naast de basisvariant onderzocht. Onze hoop is dat het heel dicht bij elkaar komt te liggen. Mocht het wel meer geld gaan kosten dan gedacht, dan vragen wij om het project soberder aan te vliegen. Minder tierelantijntjes. Wij kiezen dan voor soberheid.”
De fractie van D66 maakt zich echter grote zorgen. Jim Lo-A-Njoe: “Bij dit project maken we keuzes over de culturele toekomst van Groningen. De keuze om de locaties te splitsen is risicovol, zowel cultureel, financieel als economisch. Dat risico is, kijkend naar de brief, niet kleiner geworden. We hebben kostbare tijd verloren, en deze koerswijziging voelt als ’terug naar af’. Dit is geen visie, maar bestuurlijk drijfzand. Mijn partij vindt het renoveren van de Oosterpoort geen verstandig plan. Uit de collegebrief blijkt dat dit nu beaamd wordt. Wij lezen dat het college weinig hoop heeft dat het gaat lukken binnen de huidige financiële kaders en binnen het programma van eisen.”
Sophie Middelhuis van GroenLinks reageert kritisch op de woorden van D66: “D66 zegt dat de risico’s van de huidige variant groter zijn dan bij het realiseren van een multifunctioneel centrum. Maar dat is toch uitgebreid onderzocht? Waar baseert u het op dat hier veel risico’s in zitten?” Lo-A-Njoe: “Twee onderzoeken wijzen uit dat het renoveren van de Oosterpoort een kostbare en risicovolle zaak is.” Joren van Veen van de PvdA: “Maar dit zijn al hele oude onderzoeken. In die onderzoeken wordt er nog helemaal geen rekening mee gehouden dat de popzaal op een andere manier terugkomt in de plannen. Dit onderzoek is niet meer relevant.” Lo-A-Njoe is echter onverbiddelijk: “Wij zien in deze brief de eerste bewegingen waarin het college het programma van eisen los wil laten.”
Daar reageert Jalt de Haan van het CDA op: “Ik begrijp het verhaal van D66. Maar de vraag blijft: waar gaan we het van betalen? Veel partijen willen iets doen voor cultureel Groningen.” Lo-A-Njoe: “Dan moeten we weten wat het gaat kosten. Dat moet uitgezocht worden binnen het programma van eisen, waarbij ook gekeken wordt hoe dit zich verhoudt tot het plan dat we in september hebben afgeschoten. Misschien dat het huidige plan wel veel duurder wordt?” Daan Brandenbarg van de SP: “Maar dat is toch precies wat het college wil onderzoeken? Met wat hier de gevolgen van zijn voor het programma van eisen. U staat hier nu stampvoetend in de hoek, wat wilt u eigenlijk?” Lo-A-Njoe: “Wij willen een andere koers. Een ambitie die past bij de stad, waarbij er expliciet garant wordt gestaan voor het voortbestaan van het NNO en andere grote cultuurorganisaties. Daar hebben wij zorgen over.”
Rouwfase of ’trein halen’?
Leendert van der Laan van de Partij voor het Noorden: “In september hebben we intensief gesproken over het stoppen met de plannen voor het realiseren van een integraal en breed muziekcentrum. Voor sommige partijen was dit een traumatische gebeurtenis, waarbij ik even kijk naar D66. En dat begrijpt mijn fractie. Mijn fractie zei toen: we bevinden ons in een rouwfase. Waarom moeten we nu al direct de trein halen? Vertrekt de trein nu al? Waarom de haast om voor een standalone popcentrum te kiezen? Is het niet beter om eerst het rouwproces door te gaan?” Daar reageert Joren van Veen op: “Komt dat misschien omdat er haast geboden is, omdat er grond ligt waar nu nog niks mee gebeurt?” Van der Laan: “De urgentie zal er zijn. Maar op basis van de brief die nu gestuurd is, vragen wij ons af of dit debat nu wel nodig is.” Lo-A-Njoe: “De Partij voor het Noorden presenteert hier nu een derde scenario: een tijdje niks doen. Maar in 2017 bleek toch al dat de Oosterpoort ‘af’ is. Dit is toch het laatste wat we kunnen gebruiken: niets doen?” Van der Laan: “Mijn partij vindt het lastig. Nog altijd liggen er allerlei varianten. Mijn partij kan er nog een aantal toevoegen. We kunnen wellicht de popzaal ook onderbrengen bij Martiniplaza of deze realiseren bij de huidige Oosterpoort. Zijn we in september niet te snel gegaan? Die twijfel lezen wij ook in de brief van het college. Dat is het eerlijke verhaal.”
Andere partijen hebben meer vertrouwen, zoals de PvdA. Joren van Veen: “Cultuur is belangrijk. Dat zien we bijvoorbeeld vandaag met de start van Eurosonic Noorderslag. Het college ziet het belang van cultuur en trekt de portemonnee. Niet alleen voor een nieuwe Oosterpoort, maar dit gebeurt ook voor de amateurkunst, Noorderzon en andere festivals. Als ik de brief van het college lees over het nieuwe muziekcentrum, dan lees ik geen gekke dingen. Het is breed opgezet en partijen worden volop betrokken. Wat wel belangrijk is, is de tijdelijke huisvesting. Er moet een goede oplossing komen voor het NNO en ESNS. Zij kunnen niet op pauze gezet worden tijdens de verbouwing. Kunnen zij naar het Forum, naar lege kerken of wellicht een ander gebouw?”
Daan Brandenbarg van de SP sluit zich daarbij aan: “Het onderzoek naar een basis- en nulvariant heb je nodig om de goede keuzes te kunnen maken. Hoe komt het eruit te zien? Wat kunnen we behouden en handhaven, en wat als het niet lukt, wat kunnen we er dan afhalen zodat we ervoor zorgen dat het wel binnen de financiële kaders past? Je hebt dit nodig voor het vervolgproces. Alle partijen die hier nu vanavond zeggen dat het niet kan en dat het allemaal ‘moeilijk moeilijk’ is; als er nu maar één variant had gelegen dan had ik precies geweten wat dan de reactie was. Dan hadden er bij de volgende raadsvergadering zes moties op tafel gelegen.”
Tijdelijke huisvesting en akoestiek
De zorg over de tijdelijke huisvesting wordt door meer partijen gedeeld. De bedoeling is dat de nieuwe popzaal de uitwijklocatie wordt, en dat de werkzaamheden aan de huidige Oosterpoort pas beginnen als de nieuwe popzaal klaar is. Maar in de brief van het college wordt op dat vlak ook een slag om de arm gehouden. René Staijen van Groep Staijen: “Daarnaast moeten we niet vergeten dat het NNO een heel andere akoestiek nodig heeft dan een popband.” Wesley Pechler van de Partij voor de Dieren: “Een klein evenement dat in de Oosterpoort plaatsvindt, kun je makkelijker verplaatsen. Voor grote evenementen zijn er bar weinig alternatieven.” Wethouder Van Niejenhuis zegt dat een instelling als het NNO een belangrijke culturele instelling is: “Daar houden we rekening mee. Niet voor niets zitten we nu al om tafel met experts op het gebied van akoestiek. Ook het NNO is hierbij aanwezig. Tegen meneer Pechler wil ik zeggen dat we qua locaties hier in de volle breedte naar kijken. Naast de popzaal kan dit ook een andere locatie zijn.” Verschillende partijen zeggen dat je als gemeente kunt sturen op wanneer de popzaal af moet zijn, maar Van Niejenhuis corrigeert: “Je kunt in de praktijk dingen tegenkomen die tegen gaan zitten. Dingen die je bijvoorbeeld tegenkomt in de grond die je daar niet verwacht, waardoor er vertraging ontstaat.”
Dat er in de brief ook gekeken wordt naar een nulvariant en een basisvariant is volgens Van Niejenhuis logisch: “De gemeenteraad heeft in september gezegd dat het financiële kader leidend moet zijn. Oké, dan maken we dat ook inzichtelijk. Daar zijn we nu mee bezig. Wat past binnen het kader? Door dit uit te werken laten we precies zien wat er wel en wat er niet kan, zodat een goede beslissing genomen kan worden.” De wethouder geeft ook aan dat dit onder druk kan komen te staan: “Het wordt een berekening op basis van wat we nu weten. En het kan betekenen dat het niet meevalt. Wat we nu bijvoorbeeld zien is dat er minder bier gedronken wordt, terwijl bierconsumptie wel een grote kurk is waar een project qua exploitatie op drijft. Dat zul je mee moeten nemen. Als we kiezen voor een nulvariant, dan betekent dit niet direct dat er een halve popzaal komt. Maar je zult dan wel moeten nadenken: wat doe je dan? En ik ben het eens met de woorden van de Partij voor het Noorden, dat je dan niet direct op de volgende trein hoeft te springen.”
Voor de partijen is de uitleg duidelijk. Geen van de partijen geeft aan de behoefte te hebben om moties in te dienen voor de eerstvolgende raadsvergadering. De resultaten van de variantenstudie worden aan het eind van het eerste kwartaal van 2026 verwacht.
