De muurschildering in de Vechtstraat hoeft voorlopig niet te worden verwijderd. De gemeenteraad stemde woensdagavond unaniem in met een onafhankelijk technisch onderzoek naar het behoud van het kunstwerk. Daarmee gaat de deur, die twee weken geleden nog stevig in het slot zat, weer op een kier.
De motie voor het onderzoek, afkomstig van de Stadspartij 100% voor Groningen, markeert een omslag in het debat. Hans Moerkerk van deze partij: “We willen weten waar de kansen en risico’s liggen. Het onderzoek moet worden uitgevoerd door een onafhankelijke partij, waarbij buurtbewoners en kunstenaars in een transparant proces kunnen meepraten.”
Een verstoorde relatie
De kwestie rond de schildering van de Toyisten is pijnlijk voor het stadsbestuur. Hoewel de gemeente het project aanvankelijk mede financierde, bleek het kunstwerk na voltooiing illegaal: het staat op een monumentaal pand waarbij het kunstwerk geen relatie heeft met het gebouw, terwijl dit wel een eis is. Wethouder Rik van Niejenhuis (PvdA) gaf eerder al toe dat de gemeente hier “niet met één mond heeft gesproken”, maar bleef tot voor kort bij zijn standpunt: de schildering moet weg. Met name omdat men bang is nat te gaan wanneer er een handhavingsverzoek wordt ingediend.
Woensdagavond sloeg hij een zachtere toon aan. Het onderzoek is volgens hem tevens een poging om de relatie met de buurt en de kunstenaars te herstellen. Die is door de hele situatie ernstig bekoeld geraakt. “Het stelt ons in staat het proces technisch op een rij te zetten en brengt het gesprek weer op gang”, aldus de wethouder. Gedurende het onderzoek, waarvan de resultaten later dit jaar verwacht worden, wordt de opdracht tot verwijdering “bevroren”.
Technisch versus juridisch
Het onderzoek zal zich met name richten op de technische staat van het pand. Het college vreest dat de zes aangebrachte verflagen de muur “verstikken”, waardoor vocht niet kan ontsnappen uit de spouw. De Stadspartij vraagt nu om een onafhankelijk technisch onderzoek te laten uitvoeren door één of meerdere externe deskundigen op het gebied van monumentenzorg, restauratietechniek en conservering, waarbij er gekeken wordt naar mogelijke maatregelen om schade aan het monument te voorkomen en waarbij er gekeken wordt naar de technische haalbaarheid om de schildering te behouden.
Naast de techniek speelt de juridische houdbaarheid. Rik Heiner (VVD) vroeg de wethouder om duidelijkheid over dit punt: “Ik ben al een dag op zoek naar de kaders, maar ik heb nog altijd geen antwoord.” De wethouder hoopt dat het onderzoek ook hier uitsluitsel over geeft.
Opvallend was de koerswijziging van de coalitiepartijen. Waar GroenLinks, PvdA en ChristenUnie twee weken geleden nog lijnrecht tegenover de oppositie stonden, steunden zij nu het onderzoek. “Wij hebben met dit onderwerp geworsteld”, gaf Jeffry van Hoorn (GroenLinks) toe. “De inwoners hebben een belang, maar we moeten ook het monument respecteren.” Peter Rebergen van de ChristenUnie: “Het zou heel mooi zijn als dit kunstwerk behouden kan blijven. Dat is fijn voor de kunstenaars en de buurt. We stemmen in met dit onderzoek. Tegelijkertijd moeten we wel benadrukken dat we niet weten wat de uitkomst hiervan zal zijn.” Joren van Veen van de PvdA: “Mijn fractie baalt van de situatie. De motie om onderzoek te doen naar de situatie, die kunnen wij daarom steunen.”
Motie CDA sneuvelt
Een verdergaande motie van het CDA, die opriep om de verwijdering direct in te trekken en over te gaan tot legalisatie, haalde het niet. Izaäk van Jaarsveld (CDA) verweet tijdens een eerder debat dat de gemeente zich opstelde als een “gerobotiseerde computer”. Van Niejenhuis ontraadde de motie: “We hebben een fout gemaakt, maar dat betekent niet dat we de regels oogluikend kunnen negeren. Wij zitten niet zo in de wedstrijd dat we vlak voor de verkiezingen over ons hart strijken.”
Lessen voor de toekomst
Om herhaling te voorkomen, nam de raad ook een motie van D66 aan. Maria Martinez Doubiani pleitte voor een “wereld met een ziel” en eiste een transparanter proces voor streetart in de stad. In de toekomst moet Kunstpunt Groningen fungeren als verbindende schakel tussen kunstenaars en de verschillende gemeentelijke loketten, zodat initiatiefnemers niet pas achteraf horen dat hun werk illegaal is.
De motie van D66 werd eveneens unaniem aangenomen. Het voorstel van het CDA werd met 22 stemmen tegen en 17 voor, verworpen.
