De Lelylijn kan alleen worden aangelegd als de overheid jarenlang elk jaar honderden miljoenen euro’s opzijzet. Dat schrijft Lelylijn-gezant Klaas Knot in een advies aan het komende kabinet.
Volgens Knot is de geplande spoorlijn tussen de Randstad en Groningen/Leeuwarden erg duur en lastig te betalen. De aanleg kost naar schatting 13,8 miljard euro. Ook na de bouw blijft de lijn geld kosten, omdat de opbrengsten lager zijn dan de uitgaven. Een gewone kosten-batenberekening pakt daarom negatief uit. Noord-Nederland is dunbevolkt en er zullen minder reizigers zijn dan op andere spoorlijnen.
Toch ziet Knot redenen om verder te kijken. De Lelylijn kan zorgen voor betere bereikbaarheid, meer woningbouw en extra banen. Ook kan de lijn helpen om het noorden sterker te verbinden met de rest van Nederland. Knot benadrukt dat de voordelen van de Lelylijn pas echt ontstaan als de hele spoorlijn wordt aangelegd. Deelprojecten leveren volgens hem weinig op.
De aanleg van de spoorlijn duurt lang. Volgens Knot ligt de Lelylijn er waarschijnlijk niet voor 2050. De meeste kosten komen pas na 2040. Daarom adviseert hij een spaarmodel. De overheid zou dan vanaf 2026 elk jaar geld apart zetten. Gemiddeld gaat het om 600 miljoen euro per jaar tot 2049. Als andere partijen ook meebetalen, kan de bijdrage van het Rijk lager worden. Knot gaat uit van 10 procent geld uit andere bronnen, zoals regio’s, bedrijven of Europa. In dat geval moet de overheid jaarlijks ongeveer 400 miljoen euro sparen.
Knot adviseert een volgend kabinet om eerst een zogeheten verkenningsfase te starten. In die fase wordt onderzocht of de spoorlijn echt haalbaar is en hoe de financiering precies geregeld kan worden. Voor die stap is wel duidelijke politieke steun nodig. De overheid moet laten zien dat zij bereid is het grootste deel van het geld te betalen.
Ook kan worden gekeken naar een apart fonds speciaal voor de Lelylijn. Zo’n fonds kan helpen om geld te beschermen en samen te werken met regio’s en andere partijen. Europese steun is mogelijk, maar nog niet zeker. De Lelylijn staat op een Europese lijst van belangrijke spoorverbindingen. In een volgende fase kan worden onderzocht of Europa wil meebetalen.
