De kogel is door de kerk: de gemeenteraad stelt ruim 25 miljoen euro beschikbaar voor de transformatie van het voormalige Scheepvaartmuseum naar het nieuwe Museum aan de A. Ondanks felle kritiek van erfgoedvereniging Heemschut en omwonenden op een “onvoldragen plan”, koos een ruime meerderheid woensdagavond voor de weg vooruit.
Met de investering van ruim 25 miljoen euro, waarvan 20 miljoen uit de gemeentelijke reserves, moet er in 2029 een modern historisch museum openen dat als doel heeft om de geschiedenis van Groningen te laten zien. De plannen zijn ingrijpend: de rijksmonumenten het Canterhuis en het Gotisch Huis, dat het oudste huis van de stad is, worden volledig gerestaureerd en verduurzaamd. Aan de Schuitenmakersstraat verrijst nieuwbouw op de plek van de oude motorenhal. Hier komen hoge zalen met volledige klimaatbeheersing voor tijdelijke exposities, terwijl de entree een historisch plafond uit de Herestraat krijgt.
“Een muur van tien meter hoog”
Toch was het woensdagavond geen onverdeeld feestje. Leendert van der Laan van Partij voor het Noorden uitte namens de omwonenden aan de Kleine der A grote zorgen. “Zij kijken nu uit op de Akerk, maar krijgen straks in hun achtertuin een muur van tien meter hoog op slechts 2,5 meter afstand”, betoogde hij. Van der Laan wees op de brandbrief van de Bond Heemschut, die waarschuwt dat de historische rijkdom van de panden wordt opgeofferd aan de drang naar 100 procent toegankelijkheid en isolatie. “Omwonenden voelen zich niet gehoord sinds de gemeente de regie overnam.”
PvdA en ChristenUnie benadrukten echter dat de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed de plannen heeft goedgekeurd. “Dit is een afweging van belangen”, stelde Peter Rebergen van de ChristenUnie. Volgens wethouder Janette Bosma (Partij voor de Dieren) van Cultuur zou het verlagen van de muur leiden tot een minder efficiënt gebouw en hogere exploitatiekosten. “Ook gaan we dan inleveren op de duurzaamheid en toegankelijkheid van het gebouw.”
Bosma vertelt verder: “Dat weten we nu al, omdat in een eerder uitgewerkte variant, van het museum zelf, deze optie duurder was dan het ontwerp dat nu voor ligt. Als we de plannen aanpassen, dan wordt de ruimte achter het Lage der Aa weggehaald, wat dan elders gecompenseerd moet worden. Dit maakt de exploitatie moeilijker. De ruimtes die zich namelijk op deze verdieping gaan bevinden, zijn juist los te koppelen van de publieksfunctie van het museum, waardoor het gebouw multi-inzetbaar wordt. Qua omwonenden is het een afweging van verschillende belangen. Dit ontwerp kent plussen en minnen. En dit wat nu voor ligt is het meest wenselijke resultaat.”
Stadspartij: “Spreid het erfgoed over de stad”
Een opvallend alternatief kwam van de Stadspartij 100% voor Groningen. In een motie pleitte Niels Hilboesen voor een ‘erfgoednetwerk’ in plaats van alles te concentreren op één plek. De gedachte: gebruik de bestaande monumentale locaties voor hun eigen logica. Het Scheepvaartmuseum voor handel en slavernijverleden, de Praediniussingel voor stadshistorie en het Forum voor educatie.
Door functies die niet in een monument hoeven, zoals grote horeca of auditoria, elders onder te brengen, zou de druk op de kwetsbare panden aan de Brugstraat afnemen. De raad bleek echter nog niet klaar voor deze koerswijziging; de motie werd met 35 stemmen tegen verworpen.
Samenwerking en combitickets
Wel was er steun voor een voorstel van de PvdA om de samenwerking tussen Groninger musea te intensiveren. Joren van Veen stelde voor om te werken met combitickets voor bijvoorbeeld het Forum en Museum aan de A, en gezamenlijke marketing op te zetten. Hoewel de VVD en D66 vreesden voor teveel bemoeienis van de gemeente, zegde wethouder Bosma toe te onderzoeken hoe het museum beter kan aansluiten bij andere initiatieven om bezoekers langer in de stad te houden.
Nu het uitvoeringskrediet is goedgekeurd, kan de bouw in 2027 beginnen. De planning is dat de monumenten in 2028 klaar zijn en de nieuwbouw in 2029 de deuren opent. De stad rekent op 50.000 bezoekers per jaar. Voor de omwonenden rest mogelijk nog de juridische weg. Wethouder Bosma wilde hier niet op vooruit lopen. Wesley Pechler van de Partij voor de Dieren gaf aan zich geen zorgen te maken omdat de plannen binnen het bestemmingsplan passen.
