Oud-burgemeester Jacques Wallage werd donderdagmiddag herdacht door politici, oud-politici, vrienden, familie en bekenden in de kleine zaal in de Oosterpoort. Wallage overleed woensdag 12 augustus op 79-jarige leeftijd. De uitvaart vond vorige week plaats in besloten kring.
Zo’n tweehonderd mensen waren in de zaal aanwezig. Het programma bestond uit een afwisseling van muziek en sprekers, met onder andere Job Cohen, Jesse Klaver en Roelien Kamminga. Na de bijeenkomst spraken we met Max van den Berg, Johan Remkes, Roelien Kamminga, Sharon Dijksma, Tjeerd van Dekken en Julian Bushoff.
Max van den Berg was politieke tijdgenoot en vriend van Wallage. Samen zorgden zij in de jaren ’70 voor een autoluwe binnenstad, een beslissing die in die tijd op veel weerstand kon rekenen. “Een zeer gewaagde beslissing, maar we zijn Jacques daar nog steeds dankbaar voor”, zegt Van den Berg.
Wallage kwam in 1970, op 23-jarige leeftijd, in de Groningse gemeenteraad. Twee jaar later werd hij wethouder, in een links college. Van den Berg en Wallage trokken in die tijd intensief met elkaar op “Jacques was echt iemand die hetzelfde plezier en datzelfde belang had om die rol te vervullen. Dat hadden we beiden. We zijn echt maten geweest en hebben echt heftig met elkaar opgetrokken om die grote veranderingen teweeg te brengen.”
Het ging onder meer om verkeersplannen, bouwplannen en de dreigende afbraak van delen van de stad. “Ons gevoel was: democratie doet ertoe. Als je goed organiseert en mensen begeestert, kan je veranderingen teweegbrengen.” Toch stonden veel Groningers, waaronder ondernemers, niet te springen om die plannen. “Mensen kunnen zich nu niet meer indenken hoe groot de weerstand was en hoe graag men de oude plannen over de stad wilde drukken. Het is ons uiteindelijk gelukt, maar vraag niet hoe intens dat was. We waren nog jong en moesten onszelf en de politiek nog leren kennen. ”
Verbinder
De verbindende eigenschap van Wallage wordt door meerdere sprekers genoemd. Roelien Kamminga noemt het een kwaliteit die Wallage vanzelf uitstraalde. “Of je nou jong of oud was: hij was iemand die luisterde, die probeerde te begrijpen en iemand die natuurlijk zijn eigen weg koos, maar hij was er gewoon.”
Johan Remkes herinnert zich Wallage ook op die manier. “Toen Wallage wethouder werd, ging ik kort daarna ook de raad in.” Hoewel de twee lid waren van verschillende politieke partijen, stond dat een goede verstandhouding niet in de weg. “Wat je merkte, was dat er een opening was om goed naar elkaar te luisteren.”
‘Wallage had oog voor de ander’
Burgemeester van Utrecht Sharon Dijksma zag dat Wallage oog had voor de ander. “Dit deed hij zonder dat hij daarbij zijn waarde verloor. Dat je iets kan koppelen aan wat jij ook wenselijk vindt, dat is een kunst op zich en daar zijn niet alle politici even goed in.”
Toen Dijksma zelf burgemeester werd, sprak ze regelmatig met Wallage. Die belangstelling was niet alleen van politieke aard. Toen een demonstratie losbarstte in haar raadszaal en de situatie dreigde te escaleren, kreeg ze ’s nachts een appje van Wallage: ‘Doe je wel veilig?’ “Dat was wel de zorgzaamheid van Wallage die kenmerkend was voor hem”, zegt Dijksma.
‘De liefste burgemeester’
Tjeerd van Dekken, eerder gedeputeerde bij de provincie Groningen en van 2010 tot 2017 Tweede Kamerlid voor de PvdA, noemt Wallage “de beste en de liefste burgemeester” die hij heeft gekend. Wallage gaf hem regelmatig advies, maar soms ook ongevraagd. “Maar daar was ik alleen maar blij mee. De herdenking van vandaag doet meer dan recht aan de persoon, politicus én de burgemeester Wallage.”
Wallage reageerde op brieven en telefoontjes
Tijdens zijn burgemeesterschap nam Wallage regelmatig zelf de tijd om te reageren voor brieven en telefoontjes van inwoners. Tweede Kamerlid voor de PvdA Julian Bushoff herinnert zich dat nog goed: “Als klein jongetje schreef ik aan Wallage ooit een brief omdat de bosjes achter mijn huis werden gekapt. De brief die hij mij terugstuurde, heb ik heel lang in mijn nachtkastje bewaard.”
Bushoff vond dit tekenend voor hoe Wallage omging met de Groninger. “Ook na zijn pensioen coachte hij mensen, dronk hij kopjes koffie met Groningers en bleef hij tijd vrijmaken voor de ander.”
Zorg om de democratie
Van den Berg kijkt bij de herdenking niet alleen terug op hun gezamenlijke politieke verleden, maar ook vooruit. Hij maakt zich zorgen over de manier waarop het politieke debat tegenwoordig wordt gevoerd. “Mensen drukken zich in de huidige politiek wel echt anders uit. Op een manier waar men geen enkel respect heeft voor de ander, niet naar elkaar luistert en alleen maar staat te tetteren: dat vonden Jacques en ik vreselijk.”
Voor Van den Berg betekende democratie altijd dat verschillende opvattingen naast elkaar kunnen bestaan. “Je moet discussiëren en met elkaar tot een goede aanpak komen. Daarbij verliest de een en wint de ander. Maar wat níet hoort, is dat je mensen niet meer als mensen behandelt”, zegt Van den Berg.
Deze zorgen deelde Wallage ook. Van den Berg: “We hebben ook wel de angst gevoeld van: houden de democratie en de rechtsstaat het wel? En blijven mensen wel voldoende snappen hoe waardevol het is wat we hebben? Ik hoop heel erg dat wat Jacques gedaan heeft mensen tot nadenken zet.”
