Het conflict in Iran en de daarmee gepaard gaande spanningen op de energiemarkt zorgen ervoor dat partijen en instellingen dezer dagen weer naar het Groningenveld kijken. De Groninger Bodem Beweging (GBB) noemt de situatie niet verrassend, maar spreekt wel van misleiding. De Partij voor het Noorden heeft naar aanleiding van de nieuwe geopolitieke situatie een ledenraadpleging uitgeschreven.
“Daar gaan we weer, dat was mijn eerste reactie”, vertelt Coert Fossen van de Groninger Bodem Beweging. “Als er ergens in de wereld iets gebeurt op het gebied van energie, dan zijn er direct partijen en instellingen die naar Groningen wijzen. Het gebeurde na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne en ook tijdens de koudere winters van de afgelopen jaren toen de gasprijzen stegen. Het conflict in Iran diende zich al even aan; door alle voorbereidingen die getroffen werden, kon je verwachten dat een militair conflict op handen was.”
‘Hardnekkig en onjuist’
Op zulke momenten wordt er naar Groningen gekeken, en dat vindt Fossen problematisch: “Het is hardnekkig en het is onjuist. Het zijn dingen die niets met elkaar te maken hebben. Het is niet zo dat hier in Groningen gratis gas uit de bodem stroomt. Als hier gas gewonnen wordt, zal dat via de tarieven op de wereldmarkt ingekocht moeten worden. Het zal dan niet goedkoper zijn: dat is regelrechte misleiding. Bovendien klopt de bewering niet dat het aardgas uit Qatar, dat ons nu niet kan bereiken vanwege de afsluiting van de Straat van Hormuz, een grote rol speelt voor Nederland. Het meeste gas dat wij gebruiken komt uit Noorwegen en Amerika. Dat partijen naar Qatar wijzen als de reden voor onze problemen, getuigt van een gebrek aan kennis.”
Fossen hekelt ook het standpunt van TNO, dat vorige maand pleitte voor het Groningenveld als strategische reserve in plaats van volledige sluiting. Het veld bevat nog zo’n 550 miljard kuub aardgas, potentieel goed voor achttien jaar binnenlands verbruik. Inmiddels zijn 70 van de 300 gasputten met cement gedicht en zijn 6 van de 22 locaties gesloopt.
Psychische schade
“Zo’n plan van TNO klinkt leuk, maar wie gaat het betalen?”, vraagt Fossen zich af. “Met de aanpak ‘Nij Begun’ is bij de schadeafhandeling gezegd dat het ‘milder, menselijker en makkelijker’ moet. Dat is deels ook zo; zit je aan de rand van het effectgebied en heb je een scheur in je huis, dan krijg je na het sturen van een foto 10.000 euro. Maar dat geldt niet voor mensen dieper in het effectgebied. De aanpak van die schades blijft een heikel punt. En we moeten de psychische schade niet vergeten. Generaties zijn doodsbang geworden door bevingen die nog altijd plaatsvinden. De angst voor toekomstige bevingen is een soort veenbrand die sluimerend aanwezig is. Daarom moeten we niet naar Groningen kijken.”
Ook politieke partijen in de Tweede Kamer pleitten voor heropening. “Populistisch gepraat”, noemt Fossen dat. “Bij elke kuub die je extra wint, wordt het risico op nieuwe bevingen groter. De versterkingsoperatie is gebaseerd op een bepaalde norm. Door meer gas weg te halen, wordt het risico op zwaardere bevingen groter en moet die norm omhoog. Kortom: je kunt compleet van vooraf aan beginnen. Dat moet je niet willen.”
Ledenraadpleging Partij voor het Noorden
De Partij voor het Noorden werd in 2002 opgericht uit onvrede over de gaswinning en het gebrek aan zeggenschap in Den Haag. Dries Zwart, fractievoorzitter in de Provinciale Staten, zegt: “Als partij hebben we altijd gezegd: de gaswinning moet naar nul. Ook vonden we dat er een betere verdeling van de aardgasbaten moest komen. Helaas is dat laatste nooit gebeurd, al zijn we natuurlijk blij met het Groninger Museum dat mede hierdoor gerealiseerd kon worden.”
Toch is de partij de afgelopen dagen een ledenraadpleging gestart. Zwart: “Voor de duidelijkheid: Dries Zwart is niet de Partij voor het Noorden; de partij wordt gevormd door heel veel leden. De situatie in 2002 is niet dezelfde als in 2026. Geopolitiek gebeurt er van alles, zoals de oorlog in Oekraïne en de onrust op de energiemarkten. Ondertussen zitten we hier in Groningen op een gasbel van 500 miljard kuub gas. Zijn de idealen uit 2002 nog steeds de idealen die door de leden worden gedragen? Het is nog te vroeg voor conclusies, maar uit de eerste reacties blijkt dat de leden vast willen blijven houden aan de eisen waar we als partij altijd voor hebben gestaan.”
Zwart vervolgt: “Belangrijk is dat er eerst wordt gewerkt aan herstel en versterking. Dat proces is nog lang niet klaar. Ook de psychische schade mag niet worden vergeten. Na de beving bij Huizinge in 2013 leerden kinderen op school dat ze onder de banken moesten kruipen; zoiets blijft je hele leven bij. De GGZ in de provincie heeft niet voor niets veel werk. Maar tegelijkertijd moet je vooruitkijken. We weten niet wat de toekomst gaat brengen, waarbij er op dit moment van alles aan de hand is in de wereld. Is het slim om wettelijk vast te leggen dat de kraan onder bepaalde voorwaarden toch open kan? Hoe leg je dat vast, hoe borg je compensatie in de wet en hoe waarborg je de veiligheid? Ik pleit nergens voor, maar zowel onder- als bovengronds is er van alles aan de hand. Voor die geopolitiek en de gevolgen daarvan moeten we wel oog hebben.”
