De groene longen in Haren mogen niet volgebouwd worden, Groningen Airport Eelde moet dicht en de reclamebelasting: dat is een onderwerp waar de emoties snel over op lopen. Dat bleek tijdens het Haren Doet debat dat zaterdag live werd uitgezonden op OOG Radio vanuit de OOG Forum bibliotheek in het dorp.
“De debatten zijn tot nu toe allemaal wat braaf. Het is best wel een tamme campagne”, liet Eelco Eikenaar van de SP aan het begin van het twee uur durende debat weten. Tijdens het debat werden er vier thema’s behandeld die elk uit twee stellingen bestonden. Zes partijen gingen in discussie waarbij een loting bepaald had welke partij op welk thema reageerde. Eikenaar werd overigens op zijn wenken bediend. Want tam was het debat van Haren Doet zeker niet. Hoewel het meeste vuurwerk pas in het slotdebat te horen was.
Herindeling en de identiteit van Haren
GroenLinks-PvdA, VVD en het CDA gingen in discussie over de stelling: ‘Haren moet meer meebewegen met zaken die spelen in de stad in plaats van een eigen weg te kiezen’. De drie partijen lieten weten het oneens te zijn. Rik van Niejenhuis (GroenLinks-PvdA): “Waarom zou Haren mee moeten bewegen? In Haren zijn er veel mooie initiatieven. Die moet je faciliteren omdat ze het dorp een eigen identiteit en uitstraling geven.” Van Niejenhuis betoogt dat de herindeling veel goeds heeft gebracht: “Daardoor hebben we complexe dossiers vlot kunnen trekken. Neem de Biotoop. Wij hebben de gebouwen kunnen kopen waardoor wat er staat zoveel mogelijk behouden kan blijven. Haren had dat nooit gekund. Zij hadden er namens de RUG een slaatje uit proberen te slaan door er zoveel mogelijk woningen te gaan bouwen.”
Tiemen Sturm van het CDA is het daar niet mee eens: “Maar de herindeling heeft ook nadelige effecten met zich meegebracht. De sporttarieven in Haren waren voor de samenvoeging laag. Na de herindeling heeft Haren de hogere sporttarieven uit de stad gekregen. Dat is jammer: dat op dat moment er niet vanuit het dorp beredeneerd is om vast te houden aan de lagere tarieven.” Van Niejenhuis bestrijdt dat. Hij zegt dat er inderdaad keuzes zijn gemaakt op het gebied van sport en belasting, maar dat juist de belastingdruk verlaagd is: “We doen het heel goed, de belastingen zijn niet toegenomen.”
Tekst gaat verder onder de foto:
Reclamebelasting
Sturm: “De sporttarieven zijn een keuze. Maar dat geldt ook voor de reclamebelasting. Ondernemers in Haren kregen borden van de gemeente met daarop de tekst ‘ervaar Haren’. Borden waar ze daarna belasting over moesten betalen. Dat is vreselijk oneerlijk.”
Van Niejenhuis: “Rond reclame merk ik dat in debatten heel snel de emoties oplopen. Maar we moeten de feiten niet uit het oog verliezen. In de binnenstad betaalt minder dan de helft van de ondernemers belasting. Een meerderheid van degenen die belasting betalen, betalen honderd euro per jaar. Er is een vrijstelling voor maximaal twee vierkante meter: een naam op je gevel hebben mag gewoon.” Cassandra Hensen (VVD): “Het gaat om het symbool. De belasting is er. Mensen zijn hier boos over. Je moet geen belasting opleggen.” Van Niejenhuis: “Ik zag afgelopen week het CDA met meneer Bontenbal reclame maken voor verschillende bedrijven met op het bord logo’s van bedrijven die helemaal geen reclamebelasting hoeven te betalen.”
Sturm (CDA): “Dat hoeven ze niet omdat ze daarvoor juist reclame hebben weggehaald op last van de gemeente. Er is zoveel stuk gemaakt.” Van Niejenhuis is het daar niet mee eens: “Het wordt uit zijn verband getrokken. Jarenlang werken we goed samen met ondernemers, bijvoorbeeld binnen de Healthy Ageing Campus en Lutje Lokaal. Er ligt een hele mooie economische visie. Ik heb hier alle vertrouwen in.” Hensen (VVD): “In de binnenstad zit een zuivelbedrijf. Zij mogen op zondag pas om 12.00 uur open. Er staan mensen om 10.00 uur voor de deur die wat willen kopen, maar de ondernemer mag de deur dan nog niet open. Ga er eens langs, ga eens praten.” Van Niejenhuis zegt dit al te doen: “Met ons valt hier ook over te praten.”
Woningbouw en de groene randen
Een ander heikel punt in Haren is wonen. Het is lastig om aan een woning te komen. Mogen nieuw te realiseren woningen ten koste gaan van groen? SP, CDA en Partij voor de Dieren zijn eensgezind: oneens. Eelco Eikenaar (SP): “We moeten vooral kiezen voor verdichten. We moeten huizen bouwen binnen de kernen. De scherpe groene randen, die moeten we behouden.” Djurre Fijen van Partij voor de Dieren: “Wij zijn voor donkergroen. Wij zijn voorstander van inbreiden.” Sturm van het CDA: “Wij pleiten voor slim bouwen. Het is slim om seniorenwoningen toe te voegen. Als je dat doet, dan komt er een verhuisketen op gang. Senioren wonen nu vaak in grotere woningen, die geschikt zijn voor gezinnen. Je kunt zeggen: door één woning toe te voegen, creëer je vier verhuisbewegingen. Ouderen willen ook graag verhuizen: ze willen graag kleiner wonen. Maar daarbij is wel de lokale binding belangrijk: dat ze kunnen blijven wonen in Haren: dat je ze voorrang geeft op de markt.”
Eikenaar is het daar ten dele mee eens: “We moeten ons realiseren dat betaalbare woningen scheef verdeeld zijn over de gemeente. ‘Betaalbare’ woningen vind je nu met name in het noorden van de stad, niet in het zuiden. Die balans moeten we herstellen. Als gemeente hebben we veel grond in bezit, waardoor we ook kunnen bouwen. Het probleem is echter dat Den Haag het volkshuisvestingsplan van tafel heeft geveegd. Dus we moeten bouwen, maar we moeten ook in Den Haag aan de slag.” Qua voorrang is Eikenaar het niet eens: “Ik woon nu in een huurwoning in Haren. Ik ben hier ook opgegroeid. Maar ik heb ook in de stad en in Leeuwarden gewoond. Dat betekent dus dat ik hier geen voorrang zou hebben.”
Regels versoepelen rond woningen?
Maar betekent het ook dat je beter moet letten op groene gebieden zoals het Paterswoldsemeer en de Hortus, ook als dit ten koste gaat van wonen en recreatie? Cassandra Hensen (VVD): “Ik vind dit een lastige stelling. Het één hoeft niet ten koste te gaan van de ander. Het kan hand in hand. Wel kunnen de regels rond het bouwen versoepeld worden. Je mag nu bijvoorbeeld niet je vader bij je in huis nemen.” Peter Rebergen van de ChristenUnie: “Waar je sowieso van af moet blijven zijn de groene longen. Op andere plekken zou je groen wel kunnen vervangen door woningbouw, als je dit groen op een andere plek maar terugbrengt.”
Van Niejenhuis (GroenLinks-PvdA) is het daar niet mee eens: “Niet de regels zijn het probleem. Het kabinet lost de problemen rond stikstof en de netcongestie niet op. Dat belemmert het bouwen. Dat is het probleem.” Rebergen van de ChristenUnie: “Ik denk dat er juist heel veel mogelijk is als het om regels gaat. Kijk naar Woldwijk in Ten Boer waar mensen al twintig jaar op een hele creatieve manier kunnen wonen. Op zulke plekken laten we regels juist los.” Hensen: “Dat is dus precies de richting die we op moeten.” Rebergen: “En dat doen we dus al.” Hensen: “Maar verdere versoepeling is mogelijk: bijvoorbeeld het aantal mensen dat op een adres mag wonen. Daarnaast moeten we ook niet vergeten dat de gemeente qua woningbouw haar doelstellingen in de afgelopen vier jaar niet gehaald heeft.”
Van Niejenhuis bestrijdt dit: “Regels zijn nodig. We willen niet dat studenten opgehokt worden in kleine kamertjes. Je hebt een moreel kompas nodig, waarbij niet het recht van de sterkste geldt.” Rebergen van de ChristenUnie brengt het onderwerp terug naar de stelling door te pleiten voor de groene parel die de voormalige gemeente Haren is: “Groen bevordert het welzijn van de mensen. Dat is goed voor de inwoners.” De gemeente is van plan om 6.000 woningen te bouwen. Waar moeten deze komen? Van Niejenhuis: “Per dorp hebben we een woningbouwprogramma. Elk dorp komt aan de beurt. Inwoners dragen plekken aan, daar kijken we naar. De grote aantallen realiseren we op de Suikerzijde en op Stadshavens. Die aantallen bereik je niet in de dorpen.”
Tekst gaat verder onder de foto:
De toekomst van Groningen Airport Eelde
Een belangrijk onderwerp is ook Groningen Airport Eelde. Het vliegveld wil het aantal vlieguren kunnen uitbreiden. En dan is er ook nog de discussie over het wel of niet kunnen stationeren van gevechtsvliegtuigen. De partijen geven aan dat de gemeente hier weinig over te zeggen heeft, maar dat ze er wel iets van vinden. Van Niejenhuis (GroenLinks-PvdA): “Het vliegveld moet dicht. De milieuschade is enorm. Het is een milieuramp in slow-motion. Het vliegveld levert geen geld op, heeft het ook nog nooit gedaan. Het hangt volledig vast aan subsidie.”
Hensen (VVD): “We moeten het eerlijke verhaal vertellen. Een goede infrastructuur is van essentieel belang. De stad wordt groter, de economie bruist, dan moeten we ook investeren in de infrastructuur. En we moeten ook kijken naar het grotere belang. Thialf gaat wellicht het langebaanschaatsen tijdens de Olympische Spelen van 2030 organiseren: een vliegveld is daarvoor belangrijk.” Rebergen (ChristenUnie): “Niet mee eens. We moeten het vliegveld niet commercieel gaan uitbreiden met vluchten naar Verweggistan.”
Overlast
Waar de VVD pleit voor vooruitgang, wil GroenLinks-PvdA dat ook. Van Niejenhuis: “We kunnen samen de Lelylijn aanleggen? Dat is een mooie groene oplossing. Wij komen op voor de belangen van de inwoners. Als gemeente hebben we dan ook stevig geprotesteerd tegen de komst van de JSF. Voor de drinkwatervoorziening en de geluidsoverlast zou de komst van deze vliegtuigen een ramp zijn geweest.” De partijen stellen aan Hensen de vraag wat ze tegen de inwoners van Glimmen zou zeggen, want zij ervaren nu al veel overlast.
Hensen: “Wij begrijpen de inwoners heel goed. Maar het is belangrijk om de belangen op één lijn te krijgen. We willen een bruisende gemeente zijn met een sterke economie. Daar hoort een goede bereikbaarheid bij.” Van Niejenhuis: “Dit is een dubbele moraal. De VVD is voor participatie, maar luistert niet.” Hensen: “Wel!” Van Niejenhuis: “Toch zijn de voorstanders voor uitbreiding in de minderheid. Dan luistert u toch niet?” Hensen pareert door te verwijzen naar de plannen voor de Biotoop: “Een grote groep bewoners had wensbeelden gemaakt. Daarvan zagen zij niets terug in de plannen. Daar is niet naar geluisterd. Er gaat echt iets mis met participatie.” Van Niejenhuis: “Dat klopt niet. Bovendien ligt er nog geen plan.”
Leegstand en verwaarlozing in het centrum
Ook werd er gedebatteerd over de levendigheid in het centrum van Haren. Moet de gemeente meer doen om de verwaarlozing en leegstand tegen te gaan? Zowel ChristenUnie als SP en Partij voor de Dieren zijn het daarmee eens. Djurre Fijen van Partij voor de Dieren: “Levendigheid van de dorpen heeft voor ons prioriteit. Zelf woon ik in Haren. Als ik een fietstochtje maak of een wandeling achter Glimmen of via Appèlbergen, dan ben ik niet de enige die groen waardeert. Haren staat er goed op. Tegelijkertijd is er in het centrum leegstand. Panden staan leeg. Dat ziet er niet aantrekkelijk uit.” Eikenaar van de SP is het daar mee eens: “De gemeente moet hier een actieve rol innemen. Zulke panden moeten we opkopen en verhuren. Ze staan nu leeg omdat er hoge prijzen voor gevraagd worden.” Rebergen: “Haren is een centrumdorp. Daar zijn de voorzieningen. Dat moeten we op peil houden.”
Fijen: “Om de leegstand aan te pakken zou je kunnen kijken naar tijdelijke oplossingen. Bestemmingen kun je niet zomaar wijzigen, maar tijdelijk is er vaak wel iets mogelijk. Je kunt er bijvoorbeeld tijdelijk een broedplaats realiseren. Een tijdelijk atelier bijvoorbeeld zodat het levendigheid brengt?” Rebergen is het daar deels mee eens: “Maar inwoners hebben vooral iets aan een ondernemer in zo’n pand.”
Eikenaar: “Het lost het fundamentele probleem niet op. Naast als gemeente panden opkopen kun je pandeigenaren aanpakken die niet mee willen bewegen. Neem de woningen naast de Albert Heijn. Die woningen staan al jaren te verloederen. Het ziet er niet uit. Echt Ahold,bloody shame dat je dit een dorp aandoet. Zoiets moeten we keihard aanpakken. Enerzijds sta je te shinen met je supermarkt, en ondertussen laat je deze woningen verpauperen. Zo’n bedrijf moet zich echt kapotschamen.” Rebergen noemt het een heel specifiek voorbeeld: “Als een winkelier vertrekt, moet je er voor zorgen dat er ook winkels terugkomen. Het vestigingsklimaat moet bevorderd worden.”
Parkeertarieven: uitsluiting of noodzaak?
In het verlengde daarvan pleiten de partijen ook voor het behoud van zwembad Scharlakenhof en het versterken van dorpshuizen en ontmoetingscentra. Het verlagen van de parkeertarieven ziet de Partij voor de Dieren echter niet zitten. Djurre Fijen: “Als je naar de supermarkt kijkt die zojuist genoemd werd: daar staan fietsen en bakfietsen. Dat is hoe mensen hun boodschappen halen. Juist daardoor hoeven parkeertarieven niet verlaagd te worden.”
Rebergen van de ChristenUnie is het daar niet mee eens: “Een supermarkt daar is er niet alleen voor Haren maar wordt ook bezocht vanuit omliggende dorpen. Voor de grote boodschappen kom je met de auto, dat kan niet op de fiets. De Stadse parkeertarieven moeten we niet willen voor parkeren in Haren.” Eikenaar: “De parkeertarieven zijn doorgeschoten. Dat is ook iets waar ik vaak over word aangesproken. Mensen met een klein inkomen, die een klein autootje met moeite op de weg kunnen houden, worden genekt door de hoge parkeertarieven. Het sluit mensen uit.”
Luister hier het debat terug:
