Waarom is er in Groningen geen Anda Kerkhovenplantsoen? Of een Maria Blauwsteeg of een Cato Pekelharing Doijerlaan? De Dolle Mina’s Groningen pleiten op zondag, op Internationale Vrouwendag, om hier echt werk van te gaan maken.
“De vaderlandse geschiedenis is grotendeels geschreven door en over witte mannen”, vertelt Jorien Bakker van de Dolle Mina’s. “Dat is ook te zien in het Groninger straatbeeld. In de stad is er al 100 tot 120 jaar een Schildersbuurt, een Professorenbuurt en een Zeeheldenbuurt. In deze wijken is, gek genoeg, echter geen straat te vinden die naar een vrouw is vernoemd. In de gemeente zijn überhaupt maar een vijftigtal straten te vinden die naar een vrouw zijn genoemd, tegen ruim 415 mannenstraten. Ook kent de gemeente vrij weinig monumenten voor vrouwen, lhbtqi+-personen en niet-witte mannen.”
Rolmodellen
Ondertussen zegt Bakker dat er in de historie meer dan genoeg vrouwen zijn geweest die van grote betekenis waren en zijn voor de maatschappij. “Het is algemeen bekend hoe belangrijk het is dat jonge mensen rolmodellen herkennen in het dagelijks leven. Dit draagt bij aan het empoweren van vrouwen, meiden, queer personen en mensen in het algemeen. Hoogste tijd dat de namen van vrouwen en gemarginaliseerde mensen die Groningen en Nederland gevormd hebben, te zien zijn in het straatbeeld.”
De gemeenteraad heeft de afgelopen jaren niet stilgezeten. In het voorjaar van 2021 nam de raad, op initiatief van de Stichting Aletta Jacobs Noord-Nederland, een motie aan die de gemeente opdroeg om bij de aanleg van nieuwe wijken meer straten naar vrouwen dan naar mannen te vernoemen. Ook moest er gelet worden op een bredere diversiteit. De raad stelde destijds vast dat in de nog te bouwen wijk De Held III alle straten naar vrouwen vernoemd zouden worden en dat de wijk de naam ‘De Heldin’ zou krijgen. Bakker: “Helaas is die afspraak vanwege geschiedkundige overwegingen komen te vervallen. De wijk heet straks ‘De Nieuwe Held’, en ook van de ambitie om meer straten naar vrouwen of gemarginaliseerde mensen te noemen is vijf jaar later nog weinig te zien.”
Andere keuzes durven maken
Bakker vindt het jammer dat er in de gemeente nog altijd geen Hennah Buynestraat of Anda Kerkhovenplantsoen bestaat. “Dit kan te maken hebben met de nieuwbouwachterstand, maar je zou als gemeenteraad ook andere keuzes kunnen maken. Denk aan het vervangen van een zogenaamde ‘zeeheld’ door een echte heldin uit die tijd, het hernoemen van een plantsoen, of het plaatsen van een nieuw standbeeld. Volgende week kiezen we als stemgerechtigden een nieuwe gemeenteraad. Voor de vers gekozen raad ligt wat ons betreft hier straks een mooie opdracht voor de held(inn)en van de toekomst.”
Justine Jones (GroenLinks): “De huidige stand van zaken is niet eerlijk”
Justine Jones is raadslid voor GroenLinks en heeft dit onderwerp in de portefeuille: “Wij zijn het er mee eens dat de huidige stand van zaken niet eerlijk is. Wat ik wel weet is dat er plannen zijn om het aan te pakken; achter de schermen wordt hieraan gewerkt. Wat dat betreft snap ik het punt van de Dolle Mina’s heel goed. Maar tegelijkertijd: dit is ook een breder onderwerp. Want het gaat ook over het gedeeld verleden met betrekking tot het Groningse slavernijverleden en de verzetshelden.”
Jones vervolgt: “De huidige situatie is oneerlijk, maar ondertussen is het ook zo dat er grote projecten aankomen. Er worden nieuwe wijken gebouwd waar straten komen die een naam gaan krijgen.” Het vernoemen van huidige straten is echter lastiger, zegt Jones. “Aanvankelijk dacht ik: dat doen we toch even? Maar het is veel meer dan alleen een administratief ding. Als je de straatnaam gaat veranderen, dan heb je schriftelijke toestemming nodig van álle woningeigenaren in die straat. Je kunt het vergelijken met een officiële verhuizing waar geen verhuisdoos aan te pas komt. Als vervolgens één van de eigenaren geen toestemming geeft, dan kan het plan niet doorgaan.”
Ook het plaatsen van standbeelden voor vrouwen die veel betekend hebben, daar staat Jones niet afwijzend tegenover: “Elke aandacht om vrouwen een gezicht te geven in de openbare ruimte is belangrijk. Dat een organisatie als de Dolle Mina’s hier aandacht voor blijft vragen, is ook heel waardevol. Maar als je het hebt over een kunstwerk of een monument: ook dat kost tijd eer het gerealiseerd is. Maar niettemin: deze aandacht is en blijft ontzettend belangrijk en ik blijf hier heel erg op letten.”
