Het heelal naar de mensen brengen: dat is de missie van Jeffrey Bout. Woensdagavond stond de Groningse sterrenkundige met zijn telescoop op de Vismarkt om voorbijgangers een blik op het universum te gunnen.
Jeffrey, dat je dit vandaag aanbood, dat is niet zonder reden hè?
“Dat klopt. Op dit moment zijn er zes van de zeven planeten zichtbaar. Ze worden zichtbaar zodra het zonlicht verdwijnt, vanaf ongeveer 18.15 uur. De meeste planeten — Mercurius, Venus, Saturnus, Uranus en Neptunus — zijn laag aan de westelijke hemel te vinden. Jupiter bevindt zich aan de zuidelijke hemel. En dan missen we de planeet Mars. Die planeet is op dit moment niet van de partij.”
Dat zo’n groot aantal planeten zichtbaar is, hoe bijzonder is dat?
“Dat is toch wel bijzonder. Vorig jaar is er ook een periode geweest dat er verschillende planeten zichtbaar waren, maar het aantal was toen kleiner. In deze constellatie gebeurt het eens in de paar jaar. Wel moet ik daarbij zeggen dat de meeste planeten niet met het blote oog te zien zijn. Je hebt daar echt een verrekijker of telescoop voor nodig. Mercurius heb ik bijvoorbeeld wel eens met het blote oog kunnen bekijken, maar dat lukt nu vanwege de lage stand aan de hemel niet.”
Vanavond stond je op de Vismarkt. Hoe ging dat?
“Het was heel gezellig. Ik heb twee uur lang op de Vismarkt gestaan. Vele tientallen mensen zijn even blijven staan en een groot aantal heeft door de telescoop omhoog gekeken. Een deel van de mensen wist van deze activiteit omdat ze de aankondiging op deze website hadden gezien. Maar een andere grote groep wist van niets. Ze bezochten de binnenstad, liepen mij tegen het lijf, en dat zijn dan toch wel de mooiste ontmoetingen.”
Hebben jullie alle planeten goed kunnen bekijken?
“Nee, we hebben alleen Jupiter en de maan kunnen bekijken. De planeten aan de westelijke hemel staan te laag om deze vanaf de Vismarkt te zien; daarvoor moet je eigenlijk naar een plek met vrij uitzicht buiten de stad. Maar daar heb ik dit keer bewust niet voor gekozen omdat je nu eenmaal de meeste mensen in de binnenstad ontmoet. Dat levert leuke ontmoetingen op en het neemt niet weg dat de mensen enorm hebben kunnen genieten van Jupiter en de maan.”
Wat zijn de reacties die je hoort?
“Mensen vinden het heel leuk. Sommigen zijn zelfs verbijsterd. Ze kunnen het haast niet geloven dat ze vanaf de Vismarkt de hemellichamen zo goed kunnen bekijken. De maan bevindt zich op dit moment in het eerste kwartier. Dat betekent dat je hele mooie tegenstellingen hebt tussen licht en donker op het maanoppervlak: de ondergaande zon zorgt daar voor lange schaduwen. Via de telescoop konden de mensen de kraters en de bergen zien. Ik bied ze altijd aan om aan de knop te draaien, waardoor ze al kijkend navigeren over het maanlandschap. Ja, mensen waren heel dankbaar. Ik kreeg aan de lopende band complimentjes.”
Nu zou je zeggen: de binnenstad met al die lichtvervuiling, is dat geen probleem?
“Deze vraag heb ik vanavond vaker gekregen. Maar nee, lichtvervuiling is voor het bekijken van Jupiter en de maan geen probleem. Kijk maar eens naar buiten en focus op de zuidelijke hemel. Daar zie je een felle ster staan: dat is Jupiter. De planeet is op dit moment zo helder dat de lichtvervuiling hier geen invloed op heeft. Ook vanuit het centrum van New York was dit bijvoorbeeld gelukt. Dat geldt ook voor de maan. Naarmate een planeet minder goed zichtbaar wordt, heeft lichtvervuiling uiteraard wel invloed.”
Je stond om nog een reden op de Vismarkt hè?
“Dat klopt. Komend weekend vinden de Landelijke Sterrenkijkdagen plaats. Veel instellingen hebben hun deuren geopend, zoals de Blaauw Sterrenwacht in de stad. Al heb ik begrepen dat daar zoveel animo voor is dat ze al helemaal vol zitten. Je zou vrijdagavond nog wel naar het Lauwersnest bij Lauwersoog kunnen. Zelf ben ik te vinden in het planetarium van Artis waar we activiteiten organiseren. Ondanks dat dit wat verder weg is, zijn mensen daar ook van harte welkom.”
Landelijke Sterrenkijkdagen
Komend weekend, op vrijdag 27 en zaterdag 28 februari, vinden de 50ste Landelijke Sterrenkijkdagen plaats. Het doel van dit jaarlijkse evenement is om een breed publiek kennis te laten maken met de sterrenkunde. Verspreid over het land openen sterrenwachten en verenigingen hun deuren om de mysteries van het heelal voor iedereen toegankelijk te maken.
Hoewel de publieksavond bij de Groningse Blaauw Sterrenwacht wegens enorme belangstelling al volledig is volgeboekt, zijn er in de regio nog voldoende alternatieven. In het ‘Dark Sky Park’ bij Lauwersoog kunnen belangstellenden vrijdagavond terecht bij het Lauwersnest. Ook het bezoekerscentrum Dollard is op vrijdag geopend: hier zullen verschillende telescopen opgesteld staan. En op zaterdag kun je terecht op camping Hof van Kolham waar je met telescopen naar de hemel kunt turen. Ook is er hier een kleine expositie. Een volledig overzicht van alle deelnemende locaties is te vinden op de website van de sterrenkijkdagen.
