De eerste grutto’s van het seizoen zijn de afgelopen dagen gespot in de Koningslaagte, een natuurgebied ten noorden van de stad vlakbij het bezoekerscentrum Reitdiep. De terugkeer van de nationale vogel is een teken dat het voorjaar in aantocht is. Maar hun reis is allesbehalve vanzelfsprekend.
De grutto’s hebben er een lange reis op zitten. Afgelopen winter verbleven ze in West-Afrika en nu keren ze terug naar hun broedgebieden. “Rond deze tijd vliegt 85 procent van de wereldwijde gruttopopulatie naar Nederland om hier te broeden”, legt Het Groninger Landschap uit. “Meer dan zestig procent daarvan kiest voor de noordelijke provincies. Dat maakt onze gebieden, zoals het Reitdiep, extra belangrijk voor het voortbestaan van deze vogel.”
Aansterken
Grutto’s keren vrijwel altijd terug naar de plek waar ze voor het eerst gebroed hebben. In deze aankomsttijd zijn de drassige stukken grasland drukbevolkt. Het zijn sociale ontmoetingsplekken waar weidevogels hun verenkleed poetsen en veilig slapen. In de bodem vinden ze aan de randen een snelle hap om op krachten te komen na de lange tocht. Eenmaal aangesterkt, zoeken de mannetjes en vrouwtjes elkaar weer op; grutto’s blijven elkaar doorgaans trouw.
De strijd tegen het tij
Ondanks de vrolijke aankomst, staat de grutto onder grote druk. Waar Nederland rond 1975 nog 120.000 broedparen telde, is dat aantal in de afgelopen decennia gekrompen tot zo’n 31.000 à 38.000. De belangrijkste oorzaak is het verlies van leefgebied. De vochtige, kruidenrijke graslanden van vroeger zijn op veel plekken omgevormd tot strakke, droge grasvlaktes.
Dat is funest voor kuikens. Zij hebben juist vochtig grasland nodig waar volop vliegende insecten leven, hun basisvoedsel. Ook zorgt de afwisseling van hoog en laag gras voor de nodige beschutting tegen roofdieren zoals de vos. Door ontwatering zijn bodemdiertjes in de toplaag bovendien steeds schaarser. Het gevolg: het aantal kuikens dat de volwassenheid haalt, weegt niet op tegen het sterftecijfer van de oude vogels, waardoor de populatie jaarlijks met zo’n 5 procent krimpt.
“Meer grutto’s zullen aariveren”
Het Groninger Landschap probeert in gebieden als het Reitdiep het tij te keren door in te zetten op natte, kruidenrijke graslanden. Door het landschap weer natter te maken, krijgen insecten en bloemen de ruimte. “De komende weken zullen er steeds meer grutto’s arriveren”, aldus de natuurorganisatie. “Hoor jij straks ook weer die bekende roep ‘grut-ooo’ boven het Groninger land?”
