Gezondheidsverschillen tussen mensen met een lage en hoge sociaaleconomische status ontstaan al vroeg in het volwassen leven. Dat blijkt uit onderzoek van het UMCG en de Rijksuniversiteit Groningen. De verschillen zijn al zichtbaar voordat mensen chronische ziekten krijgen.
Vaak beginnen ze al in de twintiger jaren, concluderen de onderzoeks op basis van gegevens van Lifelines. Daarbij keken de onderzoekers niet alleen naar wat mensen zelf zeggen over hun gezondheid. Ze gebruikten ook meetbare gegevens uit het lichaam, zoals bloeddruk, cholesterol en glucose. Samengenomen laten de gegevens zien hoeveel stress en belasting het lichaam in de loop van de tijd heeft opgebouwd. Ook geeft de score een vroege aanwijzing voor het risico op chronische ziekten.
Uit de resultaten blijkt dat mensen met een lage sociaaleconomische status hun volwassen leven vaak al beginnen met een kleine gezondheidsachterstand. In hun lichaam zijn dan al tekenen van achteruitgang te zien, ook al voelen zij zich nog niet ziek. Naarmate mensen ouder worden, wordt dit verschil groter. Rond de middelbare leeftijd zijn de verschillen in bijvoorbeeld hart- en vaatgezondheid en ontstekingswaarden duidelijk zichtbaar. Gezondheidsgedrag speelt hierbij een belangrijke rol, stellen de onderzoekers. Roken, alcoholgebruik en weinig bewegen zorgen ervoor dat de lichamelijke stress sneller toeneemt.
Toch verklaren leefstijlverschillen niet alles. Ook als rekening wordt leefstijlverschillen gehouden, blijven grote gezondheidsverschillen bestaan. Volgens de onderzoekers komt dit door een opeenstapeling van omstandigheden. Mensen met een lagere sociaaleconomische status hebben vaker zwaar werk, meer stress, minder financiële zekerheid en minder mogelijkheden om met tegenslagen om te gaan. Dat laat ook zien dat gezondheid niet alleen afhangt van persoonlijke keuzes. Ook de omgeving waarin mensen leven en werken speelt een grote rol.
Om gezondheidsverschillen echt te verkleinen is vroeg ingrijpen belangrijk, besluiten onderzoeker Jochen Mierau. Daarbij gaat het niet alleen om zorg, maar ook om beleid dat zorgt voor betere arbeidsomstandigheden, meer inkomenszekerheid en minder langdurige stress.
