Hoewel Groningen Airport Eelde niet de vaste thuisbasis wordt voor gevechtsvliegtuigen, gaat Defensie de luchthaven in de toekomst wel vaker gebruiken voor militaire operaties. Staatssecretaris Gijs Tuinman (BBB) van Defensie liet dinsdag weten dat de afspraken over dit ‘militair medegebruik’ voor Eelde al grotendeels zijn vastgelegd.
Deze week oefent Defensie op Schiphol. Vier F-35 gevechtsvliegtuigen en een tankvliegtuig landden op de nationale luchthaven voor onderhoud en brandstof, om direct daarna weer op missie te gaan. Met de oefening doen de vliegers ervaring op met de omstandigheden op een civiel vliegveld, maar kunnen ook voorzieningen gebruikt en getest worden. De F-35 is namelijk een heel bijzonder toestel: het is voor een vijand onzichtbaar. Na elke vlucht moet er een controle worden uitgevoerd; als er ergens speciale coating (verf) afbladdert, kan dit een volgende missie ernstig in gevaar brengen. De oefening op Schiphol is een voorbeeld van de nieuwe koers van Defensie: in tijden van internationale dreiging moeten militaire toestellen kunnen uitwijken naar burgerluchthavens.
Spreiden bij dreiging
Deze strategie, door Defensie Agile Combat Employment genoemd, is bedoeld om vloot en personeel te spreiden. “Als de dreiging toeneemt, wil je je vliegtuigen niet op slechts twee plekken (Leeuwarden en Volkel) hebben staan”, legde Tuinman uit in het NPO Radio 1-programma Sven op 1. “Dat zie je nu ook in Oekraïne; zij maken gebruik van elk vliegveld dat ze hebben. Onze vliegers moeten daarom ervaring opdoen met andere banen, zoals die in Eelde of Rotterdam.”
Tuinman vertelt dat de F-35 voorlopig nog niet zal landen op Eelde, maar dat het medegebruik zich richt op andere militaire toestellen. “In Eelde kunnen onze jachtvliegtuigen momenteel nog niet landen, maar militaire lesvliegtuigen en transportvliegtuigen kunnen er al onbeperkt gebruik van maken, mits het binnen de vergunde ruimte blijft.” Het gaat hierbij om naar schatting 400 tot 500 start- en landingen per jaar.
Juridisch vastgelegd
Om dit medegebruik structureel te regelen, zijn er afspraken gemaakt in het nieuwe luchthavenbesluit van Groningen Airport Eelde. Naast de logistiek wordt er door defensie ook samengewerkt op het gebied van veiligheid, zoals bescherming tegen drones en cyberaanvallen. Volgens Tuinman is het doel niet om Eelde te ‘militariseren’, maar om ervoor te zorgen dat de vergunningen klaarliggen wanneer de nationale veiligheid dat vereist.
Verzet tegen F-35
Vorig jaar zomer liet wethouder Rik van Niejenhuis (PvdA) nog weten dat de gemeente zich in de toekomst blijft inzetten om de vaste vestiging van jachtvliegtuigen op Eelde te voorkomen. Destijds werd in het ‘Nationaal Programma Ruimte voor Defensie’ gezocht naar een derde locatie voor F-35 toestellen, waarbij Lelystad uiteindelijk de voorkeur kreeg boven Eelde.
“Daar zijn we heel blij mee,” vertelde Van Niejenhuis destijds. “Met de provincies en de gemeenten hebben we heel duidelijk laten weten dat er in deze regio geen draagvlak is voor de komst van deze gevechtsvliegtuigen. Wel blijft het vervolgproces onze aandacht behouden. Mocht het nodig zijn, dan zullen we gezamenlijk blijven optrekken om de belangen van onze regio te behartigen.”
