Het coalitieakkoord van het minderheidskabinet van D66, CDA en VVD, dat vrijdag werd gepresenteerd, brengt op grote lijnen vooral harde ingrepen: kortere uitkeringen, een hoger eigen risico, maar vasthouden aan de hypotheekrenteaftrek en miljarden voor Defensie. Maar ook voor Groningen heeft het aankomende kabinet-Jetten veranderingen in petto.
Schadeherstel en Nij Begun: ‘Regeringscommissaris’
De coalitie kiest, zo schrijven de drie partijen in het akkoord, ‘voor stabiliteit in de uitvoering’ van de aardbevingsschade. Daar moet een speciale Regeringscommissaris Hersteloperatie Groningen voor gaan zorgen. Volgens de drie partijen krijgt deze regeringscommissaris de opdracht de schadeafwikkeling soepel te laten verlopen en de ‘versterkingsoperatie zo voortvarend mogelijk af te ronden’. De regeringscommissaris wordt daarnaast mede verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma Nij Begun over perspectief voor Groningen en Noord-Drenthe.
Het kabinet besteedt volgens Jetten expliciet aandacht aan regeringsposten voor zowel de toeslagenaffaire als de aanpak van de aardbevingsschade: “In Groningen geldt dat nog steeds veel mensen met schade zitten en het herstel te lang duurt en te bureaucratisch verloopt. De aandacht voor Groningen is cruciaal. Doorgaan met de aanpak met een speciale regeringscommissaris die, los van de politiek, er voor de Groningers kan zijn.”
De drie fracties bevestigen daarnaast dat het Groningerveld gesloten blijft. Andere gaswinning op land, waaronder de kleine velden in onze provincie, blijft doorgaan en ‘wordt op een verantwoorde manier met de sector vormgegeven’.
Op termijn geen voorrang meer voor statushouders bij sociale huurwoningen
Wethouder Rik van Niejenhuis uitte het afgelopen jaar meermaals zorgen over de plannen van het inmiddels demissionaire kabinet om de voorrang voor statushouders bij sociale huurwoningen te verbieden. Maar volgens Jetten en zijn coalitiegenoten ‘knelt’ de voorrang voor statushouders bij sociale huur in bepaalde gemeenten steeds meer, omdat ‘Nederlanders daar te lang op een wachtlijst’ staan.
Daarom zal voorrang op een sociale huurwoning voor statushouders niet langer wettelijk mogelijk zijn, ‘zodra er voldoende alternatieve huisvesting is’. Maar zolang er geen goed alternatief is om statushouders te huisvesten, laten de coalitiegenoten het beleid op dit punt aan de gemeenten zelf. “We sluiten met gemeenten een bindend convenant over het snel ontwikkelen van flexibele locaties voor tijdelijke woningen waar statushouders, Oekraïners en Nederlanders die tijdelijke huisvesting nodig hebben samen terechtkunnen, als alternatief voor het gebruik van sociale huurwoningen.”
Opkoopbescherming op de tocht?
Drie jaar geleden kondigde het gemeentebestuur met veel trots de zogeheten ‘opkoopbescherming’ in Groningen aan. Wie in de gemeente een woning koopt voor 430 duizend euro of minder, mag de woning vier jaar lang niet verhuren of in gebruik geven zonder vergunning. De regels zijn bedoeld om starters meer kansen te bieden en beleggers van de woningmarkt te weren.
Maar of dat zo blijft, is nog maar de vraag. Jetten, Bontebal en Yeşilgöz willen simpelere regels voor optoppen en splitsen van panden, vergunningsvrij waar mogelijk. Gemeenten worden verplicht helder beleid op papier te zetten waarin staat in welke omstandigheden ontwikkelaars dit mogen doen. Ook moet het verhuren van een woning in (studenten)kamers makkelijker worden, vinden D66, CDA en VVD.
Daarnaast wordt de ruimte voor gemeenten voor een zelfbewoningsplicht en opkoopbescherming ‘fors ingeperkt’ en ‘gerichter gemaakt’, schrijven de coalitiegenoten in hun akkoord. Onduidelijk is nog wat dat precies betekent, want de drie partijen willen een evaluatie van de Wet betaalbare huur afwachten voordat er beleid wordt vastgelegd.
AI-fabriek wordt aangejaagd
Het minderheidskabinet in spé noemt specifiek het stimuleren van de bouw van een AI-fabriek in Noord-Nederland als een speerpunt in het coalitieakkoord, naast de bouw van ‘Europees autonome datacentra’. Dat betekent dat de AI-fabriek in Niemeyer mogelijk op extra steun kan rekenen om de fabriek nog sneller in werking te krijgen, maar daar wordt niet specifiek over gesproken.
