Het is de zomer van 1672. Groningen wordt aangevallen. De stad staat onder druk, de spanning is voelbaar tot in de smalle straten en op de pleinen. De bisschop van Münster, Bernhard von Galen, beter bekend als Bommen Berend, vindt dat Groningen hem toebehoort en trekt met zijn leger richting het noorden. Kanonnen worden opgesteld, de eerste inslagen volgen. De stad moet zich voorbereiden op een beleg dat zijn sporen zal nalaten in de geschiedenis en de studenten spelen hierin een belangrijke rol.
Groningen is op het moment van de aanval al decennialang een universiteitsstad. De Groninger Academie, opgericht in 1614, trekt studenten van binnen en buiten de regio. Jongemannen die hierheen zijn gekomen om te studeren, te discussiëren en zich voor te bereiden op een toekomst als predikant, jurist of arts. Oorlog voeren hoort daar niet bij. Studenten zijn in deze tijd vrijgesteld van dienstplicht en hoeven niet deel te nemen aan de verdediging van de stad.
Toch gebeurt dat in de zomer van 1672 wel.
De vrijwillige studentensoldaten
Wanneer het gevaar dichterbij komt en duidelijk wordt dat Groningen daadwerkelijk belegerd zal worden, melden zich 150 studenten van de Groninger Academie vrijwillig aan om de stad te verdedigen. Ze doen dat niet uit verplichting, maar uit overtuiging. Groningse stadsgids Titus Akkermans geeft aan dat uit de studenten de meest geschikte soldaten werden gehaald om mee te vechten in de strijd tegen Bommen Berend. Groningen is inmiddels hun stad geworden. Hier wonen ze, hier studeren ze, hier ligt hun toekomst. Als de stad valt, valt ook de universiteit.
Speciaal voor deze vrijwilligers wordt een studentencompagnie opgericht om de stad te verdedigen. Het is geen losse groep studenten die zich bij de verdediging voegt, maar een officiële eenheid met structuur en discipline. Met een officiële kapitein, luitenant en een compagnie-vaandel trekken zij ten strijde tegen de Duitse belegeraars. De studenten krijgen hun plek toegewezen op en rond de stadsmuren, waar ze een actieve rol spelen in het afslaan van de aanvallen.
Vanaf de verdedigingswerken kijken zij uit over het land waar de vijand zich verzamelt. Kanonvuur klinkt, rook hangt in de lucht en de dreiging is constant. Volgens Akkermans probeerde de studentencompagnie ook op andere manieren indruk te maken op de tegenstander: “Er werd gezongen, waarbij het Wilhelmus een belangrijke rol speelde om indruk te maken op de belegeraars”. De studenten, normaal gesproken te vinden in collegezalen en studeerkamers, staan nu zij aan zij met ervaren soldaten. Ze dragen bij aan de verdediging door wacht te houden, posities te versterken en aanvallen af te slaan. Hun inzet is zichtbaar en voelbaar binnen de stad.
De strijd
De belegering duurt weken, maar Groningen houdt stand. De stad wordt met succes verdedigd en de studenten hebben vanaf de verdedigingsmuren een heldhaftige rol hierin gespeeld. Hun bijdrage blijkt van grote waarde, niet alleen militair, maar ook moreel.
Wanneer Bommen Berend uiteindelijk moet afdruipen en zijn leger zich terugtrekt, is duidelijk dat Groningen behouden is gebleven, net als haar universiteit. De studentencompagnie heeft haar taak volbracht.
Erkenning en verbondenheid tussen Stad en student
Als erkenning van hun vrijwillige heldendaad, worden de studenten geëerd en geprezen bij een speciale herdenkingsplechtigheid. De rector van de Groninger Academie benadrukt het plichtsbesef en de moed die de studenten hebben getoond met het vrijwillig beschermen van de stad. Het is een officieel moment, waarin niet alleen wordt teruggekeken op de strijd, maar ook op de bijzondere band tussen stad en universiteit. Voor hun heldhaftige daden ontvangen de studenten een zilveren penning. De studenten
De gebeurtenissen van 1672 laten zien dat de universiteit en de stad al vroeg onlosmakelijk met elkaar verbonden waren. Studenten blijken niet alleen toeschouwers in de geschiedenis van Groningen, maar zijn actieve deelnemers.
In deze zesdelige serie word je meegenomen in het verhaal hoe Groningen de studentenstad is geworden zoals wij die nu kennen. Vanaf 30 december 2025 wordt er elke dag één deel van de serie gepubliceerd. Welke personen waren belangrijk in het studentenleven? Wat is de rol van de universiteit? Hoe zijn studentenvereniging ontstaan? En hoe is de inclusieve studentenstad met hbo en mbo tot stand gekomen?
